مسجد جامع ورامین
Varamin mosque. courtyard and dome.jpg
نام مسجد جامع ورامین
کشور  ایران
استان استان تهران
شهرستان شهرستان ورامین
اطلاعات اثر
نام‌های دیگر مسجد جمعه
کاربری مذهبی
دیرینگی دوره ایلخانی
دورهٔ ساخت اثر دوره ایلخانی
بانی اثر سلطان محمد خدابنده
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۷۶
تاریخ ثبت ملی ۱۳۱۰/۱۰/۱۵
مسجد جامع ورامین بر ایران واقع شده‌است
مسجد جامع ورامین
روی نقشه ایران

مسجد جامع ورامین یا مسجد جمعهٔ ورامین مسجدی قدیمی مربوط به دورهٔ ایلخانی است و یکی از قدیمی‌ترین ساختمان‌های شهر ورامین است. ساختن مسجد در دوره سلطان محمد خدابنده آغاز و در دوره پسرش به پایان رسیده است. گچبری‌های این بنا از زیباترین نمونه‌های گچ بری ایرانی هستند.

ویژگی‌های بنا

تهرنگ بنا میانسرای چهار ایوانی است. نیارش ساختمان دقیق است و آمودهای پایداری دارد. گنبد آن دو پوسته بوده که خود آن ریخته و آهیانه مانده است که گنبد ناری است. شبستان آن با تاق‌های آهنگ و جهاربخش پوشیده شده است. در ایوان جلوی گنبد خانه، گونه‌ای تّرّمیه پَتکانه بسیار زیبا کار شده است. مدخل مسجد دروازه‌ای ورودی است که تشکیل ایوان را می‌دهد که سرتاسر ضلع شمالی مسجد است و صحن مسجد حیاطی مستطیل شکل است وسط آن حوضی است که شبیه حوض‌های وسط قلعه‌های مسکونی و رباط‌ها است. ایوان شبستان بلند و زیبای مسجد جامع دارای کتیبه‌هایی ارزشمند است کتیبه‌های سوره جمعه در متن و در حاشیه کتیبه‌های کوفی آن از نمونه‌های خوب کتیبه‌های گچبری این عصر است. انواع طرح‌های اسلیمی و خط‌های عربی، کوفی و فارسی را دارا است. در قسمت سر در اصل مسجد، در زیر قوس اصلی سر در مسجد، همچنین دو ستون تزیینی که از دو طرف قوس تا بالا و راس آن ادامه پیدا کرده و در سر در حرم نیز زیر قوس نیم گنبد کاشیکاری از پایه قوس تا راس آن از دو طرف به طور کامل و همانند سردر اصلی مسجد وجود دارد. بالای محراب، تا گوشوارها هیچ کاشیکاری وجود ندارد. در قسمت پایین حرم در کتیبه ۳ در ورودی به شبستان‌های شرقی و غربی که قبلاً در مورد آنها صحبت کردیم نیز کاشیکاری زیبایی خودنمایی می‌کند.

ژان دیولافوا در سفرنامه اش در بارهٔ مسجد می‌نویسد:

... پس از تعارفات معموله و کمی استراحت به تماشای مسجد جامع ورامین رفتیم. این بنا در قدیم بسیار عالی و باشکوه بوده ولی اکنون ویرانه‌ای بیش نیست. مؤمنین هم از ترس فرود آمدن طاق برای عبادت به آنجا نمی‌روند؛ و بنابراین سیاحت آن مانعی ندارد و هر کس می‌تواند آزادانه و بدون اشکال به تماشای این خرابه بپردازد

نگارخانه

عکس‌هایی که توسط رابرت بایرن در سال ۱۹۳۴ گرفته شده است.