عبدالقدیر خان
Dr-AQ-Khan-2.jpg
متولد ۱ آوریل ۱۹۳۶(۱۹۳۶-04-0۱) ‏(۸۱ سال)
امیر نشین بوپال، هند بریتانیا
محل زندگی اسلام‌آباد، پاکستان
ملیت پاکستانی
تبار پشتون
رشته فعالیت مهندسی متالورژی
محل کار
استاد راهنما مارتین ج برابرز
دلیل شهرت
جوایز
دین اسلام سنی

عبدالقدیر خان (به اردو: عبد القدیر خان، ) (زاده ۱ آوریل ۱۹۳۶ در بوپال) فیزیکدان هسته‌ای و مهندس متالورژی پاکستانی است که بنیانگذار برنامه غنی‌سازی اورانیوم پاکستان محسوب می‌شود. یکی بزرگترین برنامه‌های وی، برنامه غنی سازی اورانیوم برای پروژه ساخت بمب اتمی پاکستان بود. او در سال ۱۹۷۶ آزمایشگاه تحقیقاتی کاهوتا (KRL) را تأسیس و تا زمان بازنشستگی (۲۰۰۱) به عنوان مدیر کل و محقق ارشد در آن مرکز مشغول کارهای علمی و تحقیقاتی بوده است. خان به غیر از مسائل هسته در بسیار از پروژه‌های حساس و حیاتی پاکستان نقش مهمی و شایانی ایفا کرده است. از جمله کارهایش که سهم عمده‌ای در آن داشته می‌توان به مورفولوژی مولکولی، فیزیک آلیاژهای مارتنزیتی، فیزیک ماده چگال و مواد فیزیک اشاره کرد. وی در ژانویه ۲۰۰۴ طی جلسه‌ای که توسط مقامات پاکستانی برگزار گردید به نقش مهم خود را در انتقال و تکثیر فناوری سلاح‌های هسته‌ای به کشورهای دیگر بیان نمود. پس از یک ماه بصورت رسمی به تمامی فعالیت‌های غیرقانونی خود اعتراف نموده و به حبس خانگی محکوم گردید. در ۶ فوریه ۲۰۰۹ دادگاه عالی اسلام‌آباد حکم حبس خانگی او را لغو و اجازه داد همچون دیگر شهروندان پاکستانی می‌تواند آزادانه در داخل زندگی کند.

محتویات

زندگی

قدیر خان در سال ۱۹۳۶ در بوپال هند بریتانیا، از یک خانواده پشتون تبار اردو زبان متولد شد. مادر او زلیخا (معروف به بیگم) یک زن خانه‌دار و پدرش عبدالغفور فارق التحصیل دانشگاه ناگپور و کارمند وزارت آموزش و پرورش دولت محلی بوپال بوده است. خانواده قدیر خان تا قبل از ۱۹۳۵ بصورت دائم در بوپال زندگی می‌کردند. پس از جدایی پاکستان از هند خانواده او در سال ۱۹۴۷ به پاکستان مهاجرت و در سال ۱۹۵۲ در کراچی اقامت گزیدند. قدیر خان در سال ۱۹۵۶ وارد کالج دولتی دی. جی سند گردید و در سال ۱۹۶۰ موفق شده مدرک تحصیلی خود در رشته فیزیک گرایش فیزیک جامدات فارغ‌التحصیل گردد. در سال ۱۹۶۱ برای تحصیل در رشته مهندسی متالورژی به آلمان برود و در دانشگاه فنی برلین مشغول مطالعه و تحصیل شود. اما در سال ۱۹۶۵ به دانشگاه دلفت هلند منتقل و مدرک کارشناسی ارشد مهندسی تکنولوژی را در سال ۱۹۶۷ دریافت نموده و برای تحصیلات دکترا به دانشگاه کاتولیک لوون بلژیک پیوست. او در سال ۱۹۷۲ توانست با ارائه پایان‌نامه دکترای خود در خصوص مطالعه بر روی اساس کار مارتنزیت با کمک و نظارت استاد راهنمایش دکتر مارتین برابرز، مدرک دکترای خود را در رشته مهندسی متالورژی دریافت نماید.

انتشارات

مقالات پژوهشی منتخب و اختراعات ثبت شده

فیزیک هسته‌ای و مواد

کتاب‌ها