طوالش
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان گیلان
مرکز هشتپر
نام‌های پیشین تالش
سال شهرستان شدن ۱۳۲۶
مردم
جمعیت ۲۰۰۶۴۹ نفر
مذهب اکثریت سنی اقلیت شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۴۲۷ کیلومتر مربع
آب‌وهوا
روزهای یخبندان سالانه شهردار=مهندس محمدپور
داده‌های دیگر
فرماندار سید عیسی مهدوی
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۳
تعداد بخش‌ها
مرکزی

شهرستان طوالش یا تالش از شهرستان‌های استان گیلان در شمال ایران است. جمعیت شهرستان طوالش ۲۰۰۶۴۹ نفر است (سال۱۳۹۵) که دومین شهرستان پرجمعیت استان گیلان پس از رشت است و مرکز آن شهر هشتپر با جمعیت بیش از ۵۲٬۳۴۴ نفر است. این شهرستان دارای ۴ بخش و ۱۰ دهستان است.نام اولین خیابان این شهر در بدو ایجاد خیابان آذرآبادگان بود که بعلت همجواری با رودخانه ای ساخته شد که هم اکنون به خیابان ۱۷شهریور تغییر نام داده شده است

زبان

زبان مردم طوالش، تالشی است و از زمان‌های دور به این زبان تکلم می‌کنند. زبان تالشی بیشتر از زبان فارسی به زبان پهلوی قدیم (زبان ایرانیان باستان) نزدیک است.زبان ترکی آذربایجانی نیز در طوالش استفاده می‌شود.

مشخصات شهرستان

  • وسعت شهرستان: ۱۴۲۷ کیلومتر مربع
  • تراکم نسبی (نفر): ۵۰۱
  • درصد شهرنشین: ۶۴٫۲٪
  • منطقه قومی تالش که یکی از نواحی ایرانی محل سکونت قوم تالش است با مساحتی حدود ۲۳۷۳ کیلومتر مربع که در شمال غرب گیلان قرار دارد، یک چهارم خاک استان را تشکیل می‌دهد. این شهرستان که نام خود را از قوم تالش گرفته و به استناد منابع و شواهد بسیار، بازمانده اقوام کادوس باستان و از همسایگان دیرین قوم گیل می‌باشد، از غرب به استان اردبیل، از شمال به آستارا و از جنوب به رودبار و از شرق به دریای خزر و انزلی محدود شده و شامل شهرستانهای تالش، ماسال وشاندرمن، رضوانشهر، صومعه سرا، فومن، شفت، همچنین اکثریت مردم از شهرستانهای فومن و شفت صومعه سرا تالش زبان می‌باشد. تالش از سه جهت به کوه‌های تالش که ادامه رشته کوه‌های البرز هستند و از طرف دیگر به دریای خزر منتهی می‌شود. کشف آثار تمدن ۴۵۰۰ ساله در ییلاق (نوه دیی) تالش جلوه‌های بیشتری به این منطقه خوش آب و هوا داده‌است. مردم تالش به زبان تالشی تکلم می‌نمایند. بخش اعظمی از تالش طی عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای از آن جدا شده و به روسیه ملحق شدند.

تاریخ

تالش، سرزمینی که در روزگاران کهن به منطقه وسیعی گفته می‌شد که از شمال با آلبانیای قفقاز، و از شرق به دریای خزر و از جنوب به اسپیه‌رو یا سپیدرود و از آن به حدود مارلیک یا عمارلوی کنونی می‌رسید و از غرب نیز دشت و پهنه اردبیل، مغان و منطقهٔ کوهستانی نیر و سراب را دربر می‌گرفت. تالشی‌ها در نیمه دوم قرن هجدهم حکومت خوانین تالشی را تأسیس کردند و شهر لنکران را به عنوان پایتخت خود انتخاب نمودند. ناگفته نماند که لنکران از قدیمترین زمان تا به حال مرکز سکونت تالشی‌ها به شمار می‌رود. در سال ۱۸۱۳ میلادی با امضای عهدنامه گلستان بخشی از تالش به تصرف کشور روسیه درآمد ودر سال ۱۸۲۸ میلادی با امضای عهدنامه ترکمن چای این اِشغال تصویب و تثبیت گردید تالشی‌ها به دو قسمت تقسیم شدند. بخشی از تالش از سرزمین ایران جداشده و به تصرف روس‌ها درآمد.تالش سرزمین پرشکوه و نازنینی است که دست روزگار ، مانند پهلوانان تراژدی ، بزرگترین عزّت ها و گرانبارترین مشقت ها را بر آن آزموده است . امروز چون بر این سرزمین اهورایی پای می نهیم ، آن را بسانی می بینیم که بر گذشته پرشکوه خود غبطه و غصه می خورد ولی به محض آنکه پای در دشت و چمنزارهای آن می نهیم ، جلال و جبروت و شوکت دیروز آن فرا یادمان می آید . از یک سو ، دشت پهناور << مریان >> را می بینید که بر گرداگرد آن کوههای زیبای تالش ، بسان دلبران طناز و سروناز دست در دست هم داده و به دور آن حلقه زده اند و در سویی دیگر تپه ماهورهایی را می بینی که سر بر بالین ناز بالش کوههای تالش نهاده و به خوابی هزار ساله فرو رفته اند و خیال برخاستن ندارند . تالش از نخستین ساکنان نجد سرزمین پهناور ایران ، پیش از آمدن آریایی ها بوده اند و این نکته ای است که اکثر ایران شناسان در مورد آن اتفاق نظر دارند . اگر در تاریخ به کندوکاو بپردازیم ، ردپای تالشان را در نبردهایی که کوروش با عنوان کادوسیان برای کشورگشائی کرده می بینیم ، رشادت و مهارت زوبین اندازان تالش تا آن حد بود که کوروش در هر جنگی که در پیش داشت از جنگاوران دلاور تالش استمداد می طلبد . امروز پیش از هر زمان دیگر بر ما معلوم گشته است که پیشینه تاریخی و تمدن تالش در منطقه ای بسیار وسیع تر از آنچه ، امروز نام تالش را بر خود دارد ، اطلاق می شده است 

بخش‌ها

شهرستان طوالش بزرگ‌ترین شهرستان استان گیلان می‌باشد.

شهر: هشتپر

شهر: لیسار

شهر: اسالم

شهرها: حویق و چوبر.

جاذبه‌های گردشگری (طبیعی و تاریخی ـ مذهبی)

  • پارک جنگلی سیاهداران (بام تالش)
  • ییلاقات باستانی و تاریخی مریان و آق اولر
  • مجموعه ییلاقات ریک
  • ساحل قروق
  • سد خاکی سراگاه
  • منطقه کوهپایه ای کیش دیبی
  • ییلاق سوباتان لیسار
  • دژ سلسال لیسار
  • ییلاق اسبومار و ساحل جوکندان
  • پارک جنگلی و ساحل گیسوم
  • جاده اسالم به خلخال
  • ییلاق توریستی کرمان و گردنه الماس اسالم
  • آبشار ویسادار پره سر
  • پارک جنگلی دکتر رستگار گیسوم
  • آبشار زمرد،حویق
  • پارک ساحلی و جنگلی چوبر
  • (بقعه نرگس خاتون) چوبر
  • بقعهٔ بابا اسماعیل، تره طول
  • (بقعهٔ سید نیکی، سید نیکی
  • دریاچهٔ سراگاه
  • کاخ سردار امجد در پارک شهر

اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳خ.