مسعود اوزیل (چپ) بازی‌ساز رئال مادرید در حال طرح‌ریزی یک حمله

بازی‌ساز یا پلی‌میکر (به انگلیسی: Playmaker) در فوتبال به بازیکنی گفته می‌شود که طراح و پی‌ریزی‌کننده اصلی حمله‌های تیم است و معمولاً در میانه زمین بازی می‌کند. بازی‌سازها در محدوده میانی زمین آزادی عمل زیادی دارند و معمولاً از نظر تماشاگران جذاب بازی می‌کنند.

در خصوص این که شرح وظایف و خصوصیات یک بازی‌ساز چیست، در سال‌های اخیر نظرات زیادی وجود داشته‌است. مهارت‌هایی مانند پاس‌دادن، قدرت تصمیم‌گیری، هوش تاکتیکی، تحرک و خونسردی توأم با تسلط از ویژگی‌هایی است که برای یک بازی‌ساز خوب ذکر می‌شود. لازم است ذکر شود زمانی که ژاوی هرناندز در تیم فوتبال بارسلونا حضور داشت به وی لقب سلطان پاس را داده بودند؛ زیرا بهترین بازیسازی‌ها را انجام می‌داد

انواع بازی‌ساز

در گذشته بیشتر بازیکنانی که وظیفه بازی‌سازی را بر عهده داشتند، هافبک هجومی یا به اصطلاح شماره ۱۰ سنتی بودند. به این بازیکنان در اصطلاح فوتبال ایتالیا تری‌کوآرتیستا (به ایتالیایی: Trequartista، به معنای سه‌چهارم) گفته می‌شود. در سال‌های اخیر این بازیکنان معمولاً وظیف دارند تا پشت سر مهاجم به صورت مهاجم کاذب یا مهاجم دوم (به انگلیسی: Second Striker) توپ را در منطقه هافبک تحویل بگیرند و به جلو ببرند. این بازیکنان به خلاقیت نیاز دارند. زین‌الدین زیدان نمونه‌ای از چنین بازیکنانی است.

نوع مدرن‌تری از بازی‌سازها که هم‌اکنون متداول است، بازیکنانی هستند که در فوتبال ایتالیا رجیستا (به ایتالیایی: Regista) و در انگلیسی بازی‌ساز عمق‌محور (به انگلیسی: Deep-lying playmaker) نامیده می‌شوند. یک رجیستا از جایی در عقب زمین، بازی تیمش را می‌گرداند و باید توانایی ارسال پاس‌های کوتاه زیاد (و همچنین صحیح) داشته باشد. رجیستا وظایف دفاعی متعادلی دارند و نیاز به حمایت یک هافبک دفاعی قوی در کنار خود دارند. نمونه چنین بازیکنانی آندره‌آ پیرلو و ژاوی هستند.

در گذشته که پست سوئیپر (یا لیبرو) در فوتبال متداول بود، گاهی این بازیکنان نقش بازی‌ساز را ایفا می‌کردند.

به عقیده جاناتان ویلسون تحلیلگر روزنامه گاردین، وسلی اسنایدر که وظایف یک بازی‌ساز کلاسیک را ایفا می‌کند نماینده بازی‌سازی فوتبال گذشته، مسعود اوزیل که همیشه با نیم‌نگاهی به بازیکنان مقصد بازی می‌کند نماینده بازی‌سازی امروزی و تونی کروس که محرک است و در همه جای زمین حضور دارد نماینده بازی‌سازان آینده فوتبال است.

جستارهای وابسته

نشان درگاه درگاه فوتبال